مینای خانه بندی
۰۹ بهمن

مینای خانه بندی چیست؟

مینای خانه بندی یا مینای سیمی شیوه ای کهن از میناکاری است. در این هنر از سیم مفتول های بسیار نازکی استفاده می شود. ابتدا هنرمند مینا این سیم ها را به شکل دلخواه  خود در می آورد و آن ها را بر روی کار می چسباند. سپس حاصل کار با یک لایه ی شیشه ای پوشیده خواهد شد. پس از آن محصول را تا دمای تقریبی ۱۰۰۰ درجه سانتی گراد حرارت می دهند تا مفتول ها ذوب شده و سراسر کار را به شکل یک پارچه پوشش داده و به آن جوش بخورد.

رنگ های مخصوص مینا یه شکل پودر می باشد ، برای تکمیل یک اثر مینای خانه بندی ، پس از مراحل فوق مقداری از این رنگ ها را بر روی سطح کار می پاشند تا تمامی سحح آن پر شود. حالا برای تضمین دوام رنگ بر روی این ساخته ی دست ، مجددا محصول را تا ۱۰۰۰ درجه سانتیگراد گرم می کنند و البته زمان این حرارت بیش از ۳ دقیقه نباید باشد. این حرارت دادن تا زمانی ادامه پیدا می کند که ناگهان قطعات مینا به جوش آمده و سرتاسر اثر را به شکل صورتی آبله زده فرا می گیرند. مفتول های ساخته شده از برنج که این گرمای زیاد را برای آب دیده شدن ، دیده اند در داخل کوره به رنگ سیاه در می آیند که با قرار گرفتن در اسید رنگ اولیه خود را باز خواهند یافت.

این روش میناکاری علیرغم قدمت بالا و نزدیک به ۵۰۰۰ هزار سال اکنون در حال انقراض است و کمتر هنرمند میناکاری وجود دارد که این شیوه را به عنوان روش تولید صنایع دستی خود استفاده کند. آنچه این روزها در بازار صنایع دستی و میناکاری رواج دارد هنر مینای نقاشی است که علیرغم اصالت زیاد ، هرگز به پای قدمت هنر مینای خانه بندی نمی رسد. در مینای نقاشی گل و بوته ها را با هنر نقاشی استاد میناکار ترسیم می کنند اما در مینای خانه بندی این گل و بوته ها حاصل کنار هم نشستن صدها سیم بسیار نازک مسی می باشد. این روش اجرا را گاها با ملیله کاری نیز اشتباه می گیرند و این به دلیل مشهور شدن سیم های نازک استفاده شده به نام ملیله است.

در عصر حاضر پژوهشگران صنایع دستی با انجام ابداعاتی توانسته اند این هنر در حال انقراض را تا حدودی احیا نمایند. مینای خانه بندی حجم ، به لحاظ کلیات شبیه مینای خانه بندی است. با این تفاوت که برای اجرای هنر بر روی حجمی مانند کاسه که قبلا از مس ، طلا و یا نقره ساخته شده است از کاغذ کاربن استفاده می کنند و نقشه ی کلی را بر روی زیر ساخت پیاده می کنند. حال مطابق نقشه ی پیاده شده سیم های بسیار نازک را بر روی کار قرار می دهند و با چینش تک تک این سیم ها نقشه ی مینا را اجرا کرده و پس از چسب کاری این سیم ها آن را داخل کوره حرارت می دهند. از مشکل ترین مراحل تهیه ی مینای خانه بندی ، همین چیدن مفتول ها و نهایتا جوش دادن آن ها است که ظرافت و دقت بالای هنرمند و صنعت گر را طلب می نماید.

کم شدن هنرمندانی که بتوانند همین مرحله ی جوش کاری را با ظرافت انجام دهند عامل اصلی کاهش تولید مینای خانه بندی می باشد. از دیگر علل افول این روش تولید مینا ، نبود سنگ های مخصوص این هنر در ایران است. لذا هنرمندان ناچارند این سنگ ها را با قیمت تمام شده ی بالا از کشورهای دیگر نظیر امریکا ، آلمان و یا هندوستان خریداری نمایند.

امروزه بیش از هرجایی هنر میناکاری در اصفهان رواج دارد. اما هنر مینای خانه بندی در اصفهان اصلا رایج نمی باشد. ریشه ی اصلی هنر مینای خانه بندی احتمالا در خراسان است و هم اکنون نیز معدود صنعت گرانی در خطه ی خراسان هنوز از این طریق امرار معاش می نمایند. گرانی و سختی روش اجرای این هنر اصیل ایرانی باعث شده که به صورت محدود و بسیار کم بر روی ظروف طلا و بیشتر بر روی زیور آلات طلا مانند گوشواره استفاده شود.

مینای خانه بندی تنها رشته از صنایع دستی مرسوم در خراسان نیست که در حال انقراض می باشد و نفس های نه رشته ی دیگر نیز در خطه خراسان به شماره افتاده است.رشته هایی مانند نمدمالی ، چادر شب بافی، پوستین دوزی، رنگرزی گیاهی، ، آینه کاری، احجام سنتی ، مسگری، گره چینی و چارق دوزی نیز در این خطه جانی ندارند و نیاز به حمایت های زیاد برای ترویج و توسعه دارند.

برای مشاهده محصولات میناکاری بر روی این لینک کلیک نمایید.

دیدگاه بگذارید

5 × سه =